{"id":139,"date":"2022-03-23T10:02:06","date_gmt":"2022-03-23T10:02:06","guid":{"rendered":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/?page_id=139"},"modified":"2022-03-23T10:02:06","modified_gmt":"2022-03-23T10:02:06","slug":"zycie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/zycie\/","title":{"rendered":"\u017bycie"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"firstHeading\">\u017bycie<\/h1>\n\n\n\n<p>spos\u00f3b istnienia organizm\u00f3w, przeciwie\u0144stwo \u015bmierci<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u017bycie<\/strong>\u00a0(gr.\u00a0\u03b2\u03af\u03bf\u03c2,\u00a0<em>bios<\/em>) w\u00a0biologii\u00a0ma dwie, zwi\u0105zane ze sob\u0105 definicje:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li><strong>zesp\u00f3\u0142\u00a0proces\u00f3w \u017cyciowych<\/strong>\u00a0\u2013 swoistych, wysoko zorganizowanych\u00a0funkcjonalnie\u00a0(w cykle i sieci),\u00a0przemian fizycznych\u00a0i\u00a0reakcji chemicznych, zachodz\u0105cych w\u00a0otwartych termodynamicznie, wyodr\u0119bnionych z\u00a0otoczenia\u00a0uk\u0142adach fizycznych\u00a0(zawieraj\u0105cych zawsze\u00a0kwasy nukleinowe\u00a0i\u00a0bia\u0142ka, wed\u0142ug stanu wsp\u00f3\u0142czesnej\u00a0wiedzy), zbudowanych\u00a0morfologicznie\u00a0(o\u00a0hierarchicznej\u00a0strukturze), sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z jednej lub wielu\u00a0kom\u00f3rek\u00a0(organizmach,\u00a0osobnikach) oraz swoistych zjawisk biologicznych, zachodz\u0105cych z udzia\u0142em tych organizm\u00f3w \u2013 istniej\u0105cy na\u00a0Ziemi, a by\u0107 mo\u017ce te\u017c na innych\u00a0planetach<sup>[1][2]<\/sup><\/li><li><strong>w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 pewnych\u00a0uk\u0142ad\u00f3w fizycznych<\/strong>\u00a0(\u2192\u00a0organizm\u00f3w), w kt\u00f3rych zachodz\u0105\u00a0procesy \u017cyciowe<sup>[3][4][5]<\/sup>.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu ca\u0142ej historii powsta\u0142o wiele teorii odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do \u017cycia, m.in.&nbsp;materializm,&nbsp;hilemorfizm&nbsp;i&nbsp;witalizm. Mimo to, zdefiniowanie \u017cycia r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jest problemem dla naukowc\u00f3w i filozof\u00f3w[6].<\/p>\n\n\n\n<p>Najmniejsz\u0105 jednostk\u0105 \u017cycia jest&nbsp;organizm. Organizmy mog\u0105 sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z jednej lub wi\u0119cej&nbsp;kom\u00f3rek, przechodz\u0105&nbsp;metabolizm, utrzymuj\u0105&nbsp;homeostaz\u0119, mog\u0105&nbsp;rosn\u0105\u0107, reaguj\u0105 na&nbsp;bod\u017ace,&nbsp;rozmna\u017caj\u0105 si\u0119&nbsp;(p\u0142ciowo&nbsp;lub&nbsp;bezp\u0142ciowo), oraz, drog\u0105&nbsp;ewolucji, dopasowuj\u0105 si\u0119 do otaczaj\u0105cego ich \u015brodowiska w ci\u0105gu kolejnych&nbsp;pokole\u0144[7]. W&nbsp;biosferze&nbsp;Ziemi&nbsp;mo\u017cna znale\u017a\u0107 wiele r\u00f3\u017cnorodnych organizm\u00f3w, kt\u00f3rych \u017cycie opiera si\u0119 na&nbsp;w\u0119glu&nbsp;oraz&nbsp;wodzie. Organizmy dziel\u0105 si\u0119 m.in. na&nbsp;ro\u015bliny,&nbsp;zwierz\u0119ta,&nbsp;grzyby,&nbsp;protisty,&nbsp;archeony&nbsp;i&nbsp;bakterie. Kryteria \u017cycia w niekt\u00f3rych przypadkach bywaj\u0105 niejednoznaczne, w zwi\u0105zku z czym, w zale\u017cno\u015bci od \u017ar\u00f3d\u0142a, stworzenia takie jak&nbsp;wirusy,&nbsp;wiroidy&nbsp;czy&nbsp;sztuczne \u017cycie&nbsp;s\u0105 niezaliczane do organizm\u00f3w \u017cywych.<\/p>\n\n\n\n<p>Abiogeneza&nbsp;to naturalny proces \u017cyciowy zachodz\u0105cy w materii nie\u017cyj\u0105cej, np. w&nbsp;zwi\u0105zkach organicznych. Wiek Ziemi wynosi ok. 4,54 mld lat[8][9], jednak najstarsze formy \u017cycia ziemskiego powsta\u0142y co najmniej 3,5 mld lat temu[10][11][12]&nbsp;w&nbsp;eoarchaiku, kiedy twardnia\u0142a&nbsp;skorupa ziemska. Najstarszym fizycznym \u015bwiadectwem istnienia \u017cycia na Ziemi jest&nbsp;biogenny&nbsp;grafit&nbsp;pobrany ze&nbsp;ska\u0142 metaosadowych&nbsp;powsta\u0142ych 3,7 mld lat temu w&nbsp;zachodniej Grenlandii[13]&nbsp;oraz skamienia\u0142o\u015bci&nbsp;maty drobnoustrojowej&nbsp;(ang.&nbsp;microbial mat) znalezionej w&nbsp;piaskowcu&nbsp;w zachodniej&nbsp;Australii[14][15]. Wiele teorii, takich jak np.&nbsp;Wielkie Bombardowanie, sugeruje, \u017ce \u017cycie na Ziemi mog\u0142o istnie\u0107 jeszcze wcze\u015bniej[16]. Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do bada\u0144 z 2015 roku, \u017cycie na Ziemi mog\u0142o istnie\u0107 4,1 mld lat temu[17]; odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 jednak do innych bada\u0144, mog\u0142o istnie\u0107 ju\u017c 4,25 mld lat temu[18], lub nawet 4,4 mld lat temu[19]. Wed\u0142ug jednego z badaczy, \u201eje\u015bli \u017cycie na Ziemi powsta\u0142o wystarczaj\u0105co szybko, to mo\u017ce ono by\u0107 powszechne we&nbsp;wszech\u015bwiecie\u201d[17].<\/p>\n\n\n\n<p>Mechanizm, dzi\u0119ki kt\u00f3remu powsta\u0142o \u017cycie na Ziemi, pozostaje nieznany, chocia\u017c powsta\u0142o wiele dotycz\u0105cych go hipotez. \u017bycie, od czasu jego powstania, rozwin\u0119\u0142o si\u0119 w wielu formach, kt\u00f3re zosta\u0142y&nbsp;sklasyfikowane&nbsp;i podzielone na jednostki zwane&nbsp;taksonami. Organizmy \u017cywe mog\u0105 \u017cy\u0107 i prosperowa\u0107 w wielu warunkach. Mimo to, szacuje si\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d 5 mld gatunk\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Ziemi\u0119 w ci\u0105gu ca\u0142ej jej historii, wygin\u0119\u0142o ok. 99%&nbsp;gatunk\u00f3w[20][21][22]. Szacuje si\u0119, \u017ce liczba obecnie \u017cyj\u0105cych na Ziemi gatunk\u00f3w wynosi 10\u201314 mln[23], z czego do tej pory zosta\u0142o udokumentowanych 1,9 mln[24].<\/p>\n\n\n\n<p>Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do hipotezy\u00a0panspermii, \u017cycie mikroskopijne \u2013 rozprowadzone przez\u00a0meteoryty,\u00a0planetoidy\u00a0i inne\u00a0ma\u0142e cia\u0142a Uk\u0142adu S\u0142onecznego\u00a0\u2013 mo\u017ce istnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c w innych miejscach we Wszech\u015bwiecie[25]. Mimo \u017ce znane jest nam jedynie \u017cycie istniej\u0105ce na Ziemi, jest mo\u017cliwe, \u017ce istnieje r\u00f3wnie\u017c\u00a0\u017cycie pozaziemskie. Projekty naukowe, takie jak\u00a0SETI, poszukuj\u0105\u00a0sygna\u0142\u00f3w radiowych\u00a0w przestrzeni kosmicznej, kt\u00f3re mog\u0142y zosta\u0107 wys\u0142ane przez pozaziemskie cywilizacje.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.m.wikipedia.org\/wiki\/%C5%BBycie\">https:\/\/pl.m.wikipedia.org\/wiki\/%C5%BBycie<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017bycie spos\u00f3b istnienia organizm\u00f3w, przeciwie\u0144stwo \u015bmierci \u017bycie\u00a0(gr.\u00a0\u03b2\u03af\u03bf\u03c2,\u00a0bios) w\u00a0biologii\u00a0ma dwie, zwi\u0105zane ze sob\u0105 definicje: zesp\u00f3\u0142\u00a0proces\u00f3w \u017cyciowych\u00a0\u2013 swoistych, wysoko zorganizowanych\u00a0funkcjonalnie\u00a0(w cykle i sieci),\u00a0przemian fizycznych\u00a0i\u00a0reakcji chemicznych, zachodz\u0105cych w\u00a0otwartych termodynamicznie, wyodr\u0119bnionych z\u00a0otoczenia\u00a0uk\u0142adach fizycznych\u00a0(zawieraj\u0105cych zawsze\u00a0kwasy nukleinowe\u00a0i\u00a0bia\u0142ka, wed\u0142ug stanu wsp\u00f3\u0142czesnej\u00a0wiedzy), zbudowanych\u00a0morfologicznie\u00a0(o\u00a0hierarchicznej\u00a0strukturze), sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 z jednej lub wielu\u00a0kom\u00f3rek\u00a0(organizmach,\u00a0osobnikach) oraz swoistych zjawisk biologicznych, zachodz\u0105cych z udzia\u0142em tych organizm\u00f3w \u2013 istniej\u0105cy na\u00a0Ziemi, a by\u0107 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-139","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/139","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=139"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/139\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":140,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/139\/revisions\/140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}