{"id":128,"date":"2022-03-04T12:35:16","date_gmt":"2022-03-04T12:35:16","guid":{"rendered":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/?page_id=128"},"modified":"2022-03-04T12:35:42","modified_gmt":"2022-03-04T12:35:42","slug":"wolnosc","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wolnosc\/","title":{"rendered":"Wolno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"firstHeading\">Wolno\u015b\u0107<\/h1>\n\n\n\n<p>mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania zgodnie z w\u0142asn\u0105 wol\u0105<\/p>\n\n\n\n<p>Wolno\u015b\u0107&nbsp;\u2013 brak przymusu, mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania zgodnie z w\u0142asn\u0105 wol\u0105. Sytuacja, w kt\u00f3rej mo\u017cna dokonywa\u0107 wybor\u00f3w spo\u015br\u00f3d wszystkich dost\u0119pnych opcji.<\/p>\n\n\n\n<p>Rodzaje i aspekty<\/p>\n\n\n\n<p>Wolno\u015b\u0107 mo\u017ce oznacza\u0107 brak osobistego zniewolenia (wi\u0119zienie,&nbsp;niewolnictwo,&nbsp;praca przymusowa,&nbsp;porwanie), brak ogranicze\u0144 ze strony w\u0142adz (wolno\u015b\u0107 s\u0142owa,&nbsp;wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144) i innych jednostek (szef, bank, szko\u0142a, rodzina), a tak\u017ce zwyczaj\u00f3w spo\u0142ecznych i warunk\u00f3w naturalnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Politycznie pojmowan\u0105 wolno\u015b\u0107 dzieli si\u0119 cz\u0119sto na&nbsp;<em>wolno\u015b\u0107 od<\/em>&nbsp;i&nbsp;<em>wolno\u015b\u0107 do<\/em>.&nbsp;<em>Wolno\u015b\u0107 od<\/em>&nbsp;(<em>wolno\u015b\u0107 negatywna<\/em>) oznacza brak przymusu (wolno\u015b\u0107 od prze\u015bladowa\u0144, wolno\u015b\u0107 od strachu, wolno\u015b\u0107 od g\u0142odu),&nbsp;<em>wolno\u015b\u0107 do<\/em>&nbsp;(czy te\u017c&nbsp;<em>prawo do<\/em>;&nbsp;<em>wolno\u015b\u0107 pozytywna<\/em>) natomiast rzeczywist\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 podejmowania wybor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Do tradycyjnych wolno\u015bci politycznych nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144<\/li><li>wolno\u015b\u0107 s\u0142owa<\/li><li>wolno\u015b\u0107 religijna<\/li><li>wolno\u015b\u0107 gospodarcza.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Istnienie wolno\u015bci przy podejmowaniu decyzji przez cz\u0142owieka jest wa\u017cnym problemem&nbsp;filozoficznym. W tym temacie na przestrzeni dziej\u00f3w wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 dwa g\u0142\u00f3wne nurty &#8211;&nbsp;determinizm, wed\u0142ug kt\u00f3rego&nbsp;wolna wola&nbsp;nie istnieje i&nbsp;indeterminizm, wed\u0142ug kt\u00f3rego wolna wola istnieje.<\/p>\n\n\n\n<p>Skinner, tw\u00f3rca&nbsp;behawioryzmu, wolno\u015b\u0107 zdefiniowa\u0142 jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gania pozytywnych bod\u017ac\u00f3w przez dany organizm.<\/p>\n\n\n\n<p>Lewicowa&nbsp;krytyka spo\u0142eczna wskazuje, \u017ce warunkiem korzystania z wielu wolno\u015bci jest zabezpieczenie praw spo\u0142ecznych obywateli \u2013 takich jak prawo do pracy, dachu nad g\u0142ow\u0105, bezp\u0142atnej opieki zdrowotnej, edukacji. Wed\u0142ug niej bez tych praw znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa nie b\u0119dzie w stanie korzysta\u0107 z teoretycznie przys\u0142uguj\u0105cych im wolno\u015bci osobistych i politycznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Z drugiej strony, wed\u0142ug&nbsp;libertarian, gwarantowanie praw spo\u0142ecznych przez pa\u0144stwo wi\u0105\u017ce si\u0119 ze z\u0142amaniem wolno\u015bci i praw innych ludzi \u2013 na przyk\u0142ad prawa do w\u0142asno\u015bci (poprzez pobieranie podatk\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n<p>W wyniku przemian technologicznych w coraz wi\u0119kszym stopniu oprogramowanie i informacja wp\u0142ywaj\u0105 na nasz\u0105 wolno\u015b\u0107. Z tego powodu powsta\u0142y poj\u0119cia&nbsp;wolnego oprogramowania&nbsp;(free software) oraz&nbsp;wolnej dokumentacji&nbsp;(free documentation).<\/p>\n\n\n\n<p>Wolno\u015b\u0107 oznacza brak zewn\u0119trznego przymusu, sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek mo\u017ce dokonywa\u0107 wybor\u00f3w spo\u015br\u00f3d wszystkich opcji. Najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c, wolno\u015b\u0107 to mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru. Wolno\u015b\u0107 to sytuacja cz\u0142owieka, kt\u00f3ry kieruje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 wol\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>U swoich pocz\u0105tk\u00f3w wolno\u015b\u0107 nie by\u0142a wcale pozytywnym poj\u0119ciem filozoficznym, ludzie poznawali j\u0105 odr\u00f3\u017cniaj\u0105c j\u0105 od konieczno\u015bci, losu, przypadku, kt\u00f3rym czuli si\u0119 podporz\u0105dkowani. Grek jest wolny jako obywatel polis w przeciwie\u0144stwie do niewolnik\u00f3w, je\u0144c\u00f3w wojennych lub barbarzy\u0144c\u00f3w. W greckiej tragedii bohater zyskuje wolno\u015b\u0107, gdy niepoj\u0119te dzia\u0142ania bog\u00f3w przyjmuje jako najbardziej osobiste prawo.<\/p>\n\n\n\n<p>Wolno\u015b\u0107 mo\u017ce oznacza\u0107 brak osobistego zniewolenia, mo\u017ce oznacza\u0107 brak ogranicze\u0144 ze strony w\u0142adz i innych jednostek, a tak\u017ce zwyczaj\u00f3w spo\u0142ecznych i warunk\u00f3w naturalnych. Podstawowy wymiar wolno\u015bci to wolno\u015b\u0107 polityczna w najr\u00f3\u017cniejszych dziedzinach \u017cycia spo\u0142ecznego, np. wolno\u015b\u0107 wyznania i sumienia, wolno\u015b\u0107 przekona\u0144 czy uczestnictwa w \u017cyciu publicznym. W tym znaczeniu wolno\u015bci\u0105 cieszy si\u0119 jednostka, kt\u00f3ra nie podlega kontroli ze strony pa\u0144stwa, je\u015bli tylko nie narusza obowi\u0105zuj\u0105cych praw.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119cej:<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/pl.m.wikipedia.org\/wiki\/Wolno%C5%9B%C4%87\">https:\/\/pl.m.wikipedia.org\/wiki\/Wolno%C5%9B%C4%87<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wolno\u015b\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania zgodnie z w\u0142asn\u0105 wol\u0105 Wolno\u015b\u0107&nbsp;\u2013 brak przymusu, mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania zgodnie z w\u0142asn\u0105 wol\u0105. Sytuacja, w kt\u00f3rej mo\u017cna dokonywa\u0107 wybor\u00f3w spo\u015br\u00f3d wszystkich dost\u0119pnych opcji. Rodzaje i aspekty Wolno\u015b\u0107 mo\u017ce oznacza\u0107 brak osobistego zniewolenia (wi\u0119zienie,&nbsp;niewolnictwo,&nbsp;praca przymusowa,&nbsp;porwanie), brak ogranicze\u0144 ze strony w\u0142adz (wolno\u015b\u0107 s\u0142owa,&nbsp;wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144) i innych jednostek (szef, bank, szko\u0142a, rodzina), a tak\u017ce zwyczaj\u00f3w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-128","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130,"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/128\/revisions\/130"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/7hi7.com\/pl-pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}